Nurdan Ariöz

> wilde je altijd al docent worden?

Absoluut niet. Ik wilde architect worden. Van vmbo ging ik naar het Hout- en Meubileringscollege. Daarna zou ik bouwkunde studeren en dan vette projecten doen. Toen ging ik stage lopen bij een bureau. Dat bleek de vreselijkste baan ooit. Het was tegelijkertijd de beste stage van mijn leven, want het heeft mijn leven gered. Ik wist, dit wil ik niet. Ik was 19 jaar en raakte in een crisis. Ik wilde graag doorleren en was altijd wel creatief. Iemand raadde me de opleiding tot kunstvakdocent aan. Mijn moeder is ook docent, dus ik wilde dat echt niet. Maar het zaadje was gepland en ik ging er steeds serieuzer over nadenken.

> welke twijfels had je?

Ik dacht: de kunstacademie, daar pas ik niet bij. Ik vond het eng en had het idee dat ik daar niet geaccepteerd zou worden. Mijn vorige opleiding en de wereld daar omheen was niet bepaald divers. Het was lastig om aansluiting te vinden. En als ik een stage zocht, moest ik 30 mails versturen, terwijl mijn klasgenoten na een of twee mails een plek hadden. Ik had geen zin om weer in zo’n wereld te komen. Mijn achternicht had kunstacademie gedaan. Zij draagt ook een hoofddoek en ik besprak mijn twijfels met haar. Ze zei: “Nur, als je in je pyjama naar school komt, kijkt niemand je raar aan.” Dat hielp.

“Toen ik twijfelde of ik er wel zou passen, zei mijn achternicht die ook kunstacademie heeft gedaan: Nur, zelfs als je in je pyjama naar school komt, kijkt niemand je raar aan.”

> begrepen je familie en vrienden je keuze? 

Docent is een serieus beroep waar je gewoon geld mee kunt verdienen, dus mijn familie vond het prima. Mijn nicht werkte als kunstvakdocent op een school, dus ze hadden een beeld van waar het naartoe kon gaan. Ik ben sowieso gezegend met ouders die altijd achter mijn dromen staan. Mijn vader zei wel: “Je bent on your own, want ik ken niemand hier.” Ik kende behalve mijn achternicht ook helemaal niemand in de kunstwereld. Terwijl netwerk superbelangrijk is, het is echt ‘ons kent ons’. Een docent raadde me aan naar MaMA te gaan, een galerie in Rotterdam waar ze veel met jonge kunstenaars werken. Ik ben tentoonstellingen gaan hosten en kwam daar ook in contact met kunsteducatieplatform 100% Hedendaags. Zo heb ik mijn netwerk en werkzaamheden binnen de kunsten uitgebreid. 

> wat vond je van de opleiding? 

Ik zie het niet als een makkelijke opleiding. Het is ook geen hogere wiskunde, maar het kost wel veel tijd en energie. Wat je erin steekt, is wat je eruit krijgt. Dus als je goed wilt worden, moet je je best doen. Ik had op de middelbare school geen kunstgeschiedenis. Dat moest ik zelf inhalen, dus ik heb veel extra uren gemaakt in de bibliotheek. In mijn omgeving denken mensen vaak dat kunst makkelijk is, omdat je geen tentamens hebt of statistiek. Maar ik denk dat mensen onderschatten hoeveel tijd er in een project gaat zitten. Je bent niet alleen maker, maar ook curator en woordvoerder van jezelf. 

> wat heeft de opleiding je gebracht?

Tijdens de opleiding heb ik elke dag een tekening gemaakt. In dat schetsboek zie je mijn evolutie als maker. Ook de manier van kijken naar kunst is ontwikkeld. De inspiratie en het verhaal achter een werk kan ik nu veel beter waarderen. Ik vond het lastig om de meerwaarde van didactiek te zien. Lesgeven gaat op gevoel, dacht ik. Nu ik klaar ben, zie ik hoe belangrijk didactieklessen zijn geweest en dat je als docent nooit bent uitgeleerd. Je doet dit vak jarenlang, maar de school, de kinderen en de wereld veranderen. Je moet je op didactisch vlak blijven ontwikkelen om een goede docent te kunnen zijn. 

De opleiding bracht me ook een hernieuwde kennismaking met mijn opa. Tijdens mijn studie ging ik op uitwisseling naar het buitenland om fotografie te studeren. Van mijn oma kreeg ik mijn opa’s camera. Hij is overleden toen ik vier jaar was, dus ik kende hem niet goed. Ik vond foto’s die hij met die camera heeft gemaakt en zijn poëzie. Zelf was ik ook twee jaar eerder met poëzie begonnen. Ik herken mezelf in hem en we kregen een nieuwe band, dankzij de dingen die hij heeft achtergelaten.

> wat drijft jou om te doen wat je doet?

Verhalen verzamelen en verspreiden vind ik het allerleukste wat er is. Verhalen hoeven niet in boeken te staan. Zelf vind ik lezen megastom. Ik raak verdwaald in geschreven verhalen, doordat ik dyslectisch ben. Ik geef workshops waarin ik mensen uitdaag om hun verhaal op een andere, beeldende manier te vertellen. Ik vraag ze om intuïtief aan de slag te gaan met allerlei materialen en pas daarna te verwoorden wat ze ermee willen zeggen. Die workshops zijn te gek. Mensen zitten samen aan een tafel en delen hun verhaal. Ik zie wildvreemden in diepe gesprekken raken met elkaar. De rode draad in mijn werk is dat er iets gebeurt tussen mensen. 

“Ze hebben niks met kunst, denken ze. De uitdaging is dus om aansluiting te vinden bij hun belevingswereld. Het gaat niet per se om wat ze maken, maar om de gesprekken die ik met ze heb, waardoor hun kijk op de wereld verandert.”

> wie ben jij als docent?

Ik ben een bruggenbouwer en ik hou van echte gesprekken aangaan. Ik geef het liefst les aan leerlingen op het vmbo. Ik kan me goed inleven in wat ze meemaken. Het zijn pubers. Ze hebben niks met kunst, denken ze. De uitdaging is dus om aansluiting te vinden bij hun belevingswereld. Het gaat niet per se om wat ze maken, maar om de gesprekken die ik met ze heb, waardoor hun kijk op de wereld verandert. Daarbij mogen ze best een beetje klooien en mag het gezellig zijn. De andere lessen zijn al serieus genoeg. Creativiteit mag een ademmoment zijn. In een veilige omgeving, zonder strakke regels jezelf ontdekken, door bezig te zijn en soms ook fouten te maken. Een docent is soms ook de grote zus of broer die ze nooit hebben gehad. Ik vind het allermooiste als je zo’n band met ze hebt, dat ze ook persoonlijke dingen delen. 

> wat geef jij door aan je leerlingen?

Ik zit nu in de kunstwereld. Dat was niet vanzelfsprekend. Als mensen zich herkennen in mij en hetzelfde willen doen, probeer ik dat te stimuleren. Ik hoop dat voor hen de drempel lager wordt om een kunstzinnige opleiding te doen. Maar een belangrijke les die ik leerlingen meegeef, is niet per se kunstzinnig. Ik zeg altijd: het is ok om vier jaar mbo te doen en dan te bedenken dat je het niet leuk vindt en iets anders wilt. Het leven loopt soms anders dan je had gedacht, interesses veranderen. Het gaat niet om de eindbestemming, want daar kom je wel. Misschien is verdwalen wel precies de juiste route. Omarm die route. Alles wat je onderweg leert, is veel waardevoller dan alleen op het eindpunt komen. 

> heb je advies voor iemand die nu twijfelt over de opleiding?

Ga naar een open dag om de sfeer te proeven, maar ga ook in gesprek met studenten. Doe dat niet alleen op de open dag, maar ook erna. Dan krijg je het eerlijke verhaal. Vraag iemands insta of stuur gewoon een mailtje. Ik heb dat ook gedaan en dat heeft me geholpen in mijn keuze.

> welke boodschap heb je voor toekomstige kunstvakdocenten?

Niet twijfelen, want het is echt te gek! Ik heb geen moment meer getwijfeld sinds ik begon. Ik voel me helemaal op mijn plek en dat voelt zó goed. Je hebt een vrije wil, dus je mag altijd je eigen keuzes maken. Maar als je iets echt wilt, moet je ervoor gaan. En als je het hebt geprobeerd en je best hebt gedaan, dan is het altijd oké om opnieuw te kiezen.

“Misschien is verdwalen precies de juiste route. Omarm die route. Alles wat je onderweg leert, is veel waardevoller dan alleen op het eindpunt komen.”