Robby Hoesenie
werk: Artist Educator, spoken-word artiest én acteur in een escaperoom
het mooiste aan jouw werk in één zin: “Als ik aan het einde van een les ook rijker ben geworden door de antwoorden van mijn leerlingen en we een mooi, verrassend gesprek hebben gehad.”
> had je het docentschap altijd al in je?
Als kind was ik al een showman. Ik verstopte me tot ik iets had verzonnen en kwam dan tevoorschijn om het op te voeren. Maar in eerste instantie zocht ik stabiliteit en ging ik een ICT-opleiding doen. Daar zat ik zo lang stil achter de computer dat ik dacht: dit kan ik niet, dit wil ik niet. Het was spannend om naar mijn ouders te gaan en te zeggen dat ik wilde stoppen met mijn serieuze opleiding om de kunst achterna te gaan. Maar ze zeiden meteen: “Is goed, moet je doen.” Mijn moeder vertelde dat mijn vader toen ik klein was al dacht dat ik het in me had. Dat had hij nooit tegen mij gezegd! Toen ik eenmaal was overgestapt, merkte ik hoeveel makkelijker het was en dat het bij me paste. In plaats van keurig in pantalon naar de schoolbanken van de ICT-opleiding, kon ik opeens in een joggingpak over de vloer kruipen. Dat was zo bevrijdend. Ik wist meteen: ik kan niet meer terug.
“Als eerste generatie die zich in Nederland vestigde, wilden mijn ouders misschien liever dat ik een stabiel ambacht zou leren. Des te mooier was het erachter te komen dat ze het helemaal zagen zitten.”
> heb je getwijfeld?
De twijfel zat hem vooral in het onbekende en de verwachtingen van anderen. Het kunstenaarsbestaan kende ik niet. Ik heb een Surinaams-Hindoestaanse achtergrond en mijn ouders zijn islamitisch. Ik wist niet goed hoe er vanuit cultureel en religieus oogpunt naar gekeken werd. Als eerste generatie die zich in Nederland vestigde, wilden ze misschien liever dat ik een stabiel ambacht zou leren, monteur of zoiets. Des te mooier was het erachter te komen dat ze het helemaal zagen zitten. En later te ontdekken dat mijn vaders familie in Suriname een brassband had en heel veel met muziek bezig is geweest. Op de middelbare school vond ik het ook spannend om te zeggen dat ik misschien de creatieve kant op wilde. Ik dacht dat anderen het niet cool zouden vinden en me buiten zouden sluiten. Dat bleek later totaal onterecht.
> vond je het spannend om toelating te doen?
Je weet niet wat je moet verwachten en dat is het hele idee. Ze proberen te kijken hoe goed jij jezelf durft te zijn. Je krijgt random opdrachten en die worden dan aangepast: “Heel goed, nu hetzelfde maar dan alsof je een stervende vis bent.” Dat doen ze om te kijken hoe je omgaat met plotselinge verandering. Je moet echt aan- en openstaan. Als je dat meeneemt, komt het wel goed. Als je op slot gaat, gaat het mis. Maar zelfs dan kun je vooropleidingen doen of trajecten en het opnieuw proberen.
> is het vak wat je ervan verwacht had?
Ik wilde in eerste instantie vooral acteur worden. Tijdens de studie is mijn liefde voor het docentschap ontstaan. Ik dacht dat lesgeven opdrachten bedenken was en die in een bepaalde volgorde uitvoeren. Maar kunsteducatie gaat veel meer over filosoferen. De kunst is een moeilijk onderwerp zo te verpakken dat anderen erover leren zonder dat ze het doorhebben. Ik heb met jongeren een film gemaakt, gebaseerd op een waargebeurd verhaal van een meisje uit Zwolle dat in de oorlog moest vluchten. Ze deden alles zelf: muziek maken, shots bepalen en de set creëren. We keken samen vanuit het heden naar de Tweede Wereldoorlog. Zo begrijpen leerlingen het beter. Van een afstand zag ik hoe ze het stap voor stap begonnen te begrijpen.
“Ik heb een schrijverskamp gedaan met jongeren die de dupe zijn van de toeslagenaffaire. Samen hebben we gezocht naar een manier om een verhaal te vertellen dat voor hen belangrijk is. Ik ben zo trots op wat we daar hebben gedaan.”
> wat betekent jouw werk voor leerlingen of studenten?
Ik probeer voor een omgeving te zorgen waarin de ander kan leren en groeien. Ik heb een schrijverskamp gedaan met jongeren die de dupe zijn van de toeslagenaffaire. Samen hebben we gezocht naar een manier om een verhaal te vertellen dat voor hen belangrijk is. Ik ben zo trots op wat we daar hebben gedaan.
> hoe ziet een werkweek er nu voor jou uit?
Dat verschilt nogal. De stabiele factor is de escaperoom waar ik in het weekend werk als acteur. Door de week doe ik allerlei projecten. Ik geef workshops en lessen op het praktijkonderwijs en het voortgezet onderwijs. Ik zing bij Koorbazen. Daar schrijf ik spoken-word voor. Tussendoor werk ik ook aan een eigen album en oefen ik wanneer ik kan. Ik ben eigenlijk nooit gestopt met alles tegelijkertijd doen. Mensen zeggen dat het veel is, maar ik zie dat niet zo. Het hoort bij mij en wie ik ben. Daardoor heb ik geen probleem met de drukte.
“Mijn moeder zegt altijd: de toekomst ligt voor je, niet achter je. Maar ik heb er mijn werk van gemaakt om het verleden te leren kennen om daarmee de toekomst vorm te kunnen geven.”
> wat is je mooiste herinnering aan de opleiding?
Ik heb via theater geleerd over mezelf, mijn familiegeschiedenis en het geboorteland van mijn ouders. Ik kom uit het oosten van Nederland. De Surinaamse cultuur leeft daar niet zo. Via school kwam ik bij een voorstelling van het Nationale Theater over Suriname terecht. Ik zag het stuk en voelde me gezien. Van het één kwam het ander. Ik werd gevraagd als een van de vertellers en mocht mee naar het land van mijn ouders om het stuk daar te spelen. Eenmaal terug heb ik de ervaring in educatie voor jongeren omgezet, om in gesprek te gaan over identiteit, geschiedenis en hun plek in de wereld.
Ik ben ook bij mijn moeder gaan vragen naar onze familie en in onze stamboom gedoken. Mijn ouders wonen in Nederland, maar komen uit Suriname en 130 jaar geleden woonde onze familie nog in India. Eerdere generaties hadden niet de luxe om stil te staan en terug te kijken. Ik ben de eerste die dat wel kan en mag. Ik vind ook dat ik dat moet. Mijn moeder zegt altijd: de toekomst ligt voor je, niet achter je. Maar ik heb er mijn werk van gemaakt om het verleden te leren kennen om daarmee de toekomst vorm te kunnen geven.
“Als je twijfelt of er straks wel werk te vinden is: je kunt echt een goed leefbaar inkomen verdienen en er is heel veel werk.”
> wat zou jij zeggen tegen iemand die nu twijfelt?
Het is heel simpel: als je twijfelt, dan wil je het. En als je het wil, dan moet je het gewoon doen man. Iets nieuws proberen is spannend, maar het kan je ook veel brengen. In de kunst blijf je altijd leren. Ik doe dit al tien jaar en ontdek nog elke dag iets nieuws. Het belangrijkste is dat je open blijft en je ego bij de deur laat. En maak je geen zorgen over werk: er is echt veel mogelijk en je kunt er goed van leven.