Sem van der Zouwen

> had je altijd al in je om docent te worden?

Ik wist altijd dat ik iets creatiefs wilde doen, met mensen en maken. Maar dat ik dansdocent zou worden, had ik je niet kunnen vertellen toen ik 15 was. Dans was ook niet mijn eerste keuze. Daar was ik eigenlijk mee gestopt. Na de middelbare school ging ik naar de Hogeschool voor de Kunsten Utrecht (HKU). In die tijd ging ik met mijn moeder en oma weer eens naar een dansvoorstelling. Toen de voorstelling begon, barstte ik meteen in tranen uit. Ik ben toen weer gaan dansen en merkte dat daar echt mijn passie lag.

“Ik zou het mooi vinden als dans en theater toegankelijk is voor alle jongeren. Dat cultuur niet gezien wordt als een soort van extra knutselding, maar als een volwaardig en waardevol vak.”

> heb je getwijfeld?

Mijn twijfels gingen vooral over wat ik met mijn leven wilde. Ik had veel dromen en moest kiezen welke ik wilde volgen. Uiteindelijk dacht ik: ik kies gewoon iets en dan zie ik wel waar het naartoe gaat. Over geld heb ik me eigenlijk nooit echt zorgen gemaakt, al vroegen mensen dat wel vaak. In mijn omgeving zag ik gelukkig voorbeelden dat het kon. Mijn moeder is docent in de creatieve sector en mijn oma was danser.

> wat vond je van de opleiding?

Ik wist niet heel goed waarvoor ik me had aangemeld. De HKU was heel vrij. Toen ik naar ArtEZ ging moest ik opeens weer iedere dag naar school. Dat was wennen, maar al snel wilde ik er juist elke dag zijn. De opleiding is een hele leuke combi van leren, lesgeven en zelf dingen maken. Je hebt hele leuke docenten en het is heel kleinschalig, tussen de 10 en 25 studenten per jaar. Daardoor voelt het intiem. Je werkt veel samen maar krijgt ook veel persoonlijke aandacht en dat werkte goed voor mij.

> wat is het belangrijkste dat je hebt geleerd?

Het belangrijkste dat ik heb geleerd, is dat je tijdens de opleiding veel nadenkt over jezelf. Over wie je bent en wat voor docent je wilt zijn. Daardoor is de opleiding voor iedereen anders. Er is niet één juiste manier om het te doen. Je leert wel wat goed werkt in de klas en wat niet. Maar verder hangt veel af van hoe jij je wilt ontwikkelen en aan wie je later les wilt geven.

“Ik wilde dansen, maar had niet per sé de ambitie om docent te worden op een dansschool. Gelukkig is de opleiding veel breder. Ik merkte hoe leuk het is om iets te maken voor een bepaalde doelgroep en met hen aan de slag te gaan.”

> is het docentschap wat je ervan had verwacht?

Nee, ik had een heel ander beeld. Ik dacht: het moet allemaal heel mooi worden en dan is het geslaagd. Maar daar gaat het totaal niet over bij lesgeven. De grote uitdaging is om ze zover te krijgen dat ze zich veilig genoeg voelen om stappen te zetten. En eventueel te falen, maar daarbij wel zichzelf laten zien en daarvan te leren. 

Ik wilde dansen, maar had niet per sé de ambitie om docent te worden op een dansschool. Gelukkig is de opleiding veel breder. Ik merkte hoe leuk het is om iets te maken voor een bepaalde doelgroep en met hen aan de slag te gaan. In mijn derde jaar maakte ik met een vriend de voorstelling ‘NEST’, met weinig tekst en veel muziek, dans en spel. Het doel was leerlingen van een Internationale Schakelklas kennis te laten maken met dans en theater. We speelden dat we in een nieuwe wereld kwamen en die gingen ontdekken. Daarna deden we een workshop met de leerlingen waarin we samen bepaalde delen van de voorstelling oefenden. 

> voel je je meer maker of meer docent?

Allebei. Op dit moment zou ik kiezen voor het maken en dansen zelf, maar ik wil lesgeven niet uitsluiten. De twee vullen elkaar aan en het zou jammer zijn er één te verliezen. Ik probeer voor de klas en op het podium altijd mijn kwetsbaarheid mee te nemen. Het zorgt ervoor dat mensen zich veilig voelen en zich ook kwetsbaar durven opstellen. Alleen dan kun je samen leren en ervaren. 

> wat is het leukste of ontroerendste wat je hebt meegemaakt? 

Een moment in een Internationale Schakelklas staat me bij. We hadden een groep met een jongen die volgens de docent heel lastig was en zich ongemakkelijk voelde in de groep. Dat merkten we meteen. Hij was heel erg in zichzelf gekeerd en wilde niet meedoen. Aan het einde van de les was zijn houding veel meer open, deed hij wel mee en had zelfs een glimlach op zijn gezicht. Daar doe ik het voor. Dat ik na een workshop of voorstelling een veranderende lijn bij kinderen zie. Dat ze vanuit de houding ‘het is eng en ik wil niet’, toch iets hebben gemaakt. Zulke momenten geven energie en hoop.

“Op de middelbare school denk je misschien dat alles afhangt van je keuze, maar dat valt wel mee. Het is allemaal niet zo definitief. Ga maar gewoon eens kijken.”

> wanneer is jouw missie als kunstvakdocent geslaagd?

Ik zou het mooi vinden als dans en theater toegankelijk is voor alle jongeren, alle mensen eigenlijk. Het is niet per se mijn persoonlijke doel, maar wel een mooi streven voor de sector als geheel. Dat cultuur niet gezien wordt als een soort van extra knutselding, maar als een volwaardig en waardevol vak.

> welk advies heb je voor toekomstige kunstvakdocenten?

Op de middelbare school voelt je studiekeuze vaak heel groot, maar dat valt eigenlijk wel mee. Het is niet zo definitief als je denkt. Ga gewoon eens kijken en probeer het. Met deze opleiding leer je veel, niet alleen over lesgeven maar ook over jezelf en samenwerken. Dus maak een keuze en ga ervoor.